Lezing “Op weg naar 350 jaar Loreto Kapel onder de Linden”

Terug naar Geschied- en heemkundige kring "Het Land van Thorn"Woensdag
30-04-2014 20:00
Zaal “D’n Ingel”, Schoolstraat 20, te Thorn Lezing door drs. Peter Parren uit Thorn

Beschrijving

De lezing wordt verzorgd door de heer drs. Peter Parren, geboren in Thorn in 1947, lid van onze geschied- en heemkundige kring. Hij studeerde economie (hoofdvak openbare financiën), alsmede staats- en bestuursrecht aan de Universiteit van Tilburg. Tijdens zijn studietijd economie behoorde ook economische geschiedenis tot het vakkenpakket, destijds gedoceerd door de hoogleraren Harry van den Eerenbeemt en Johan de Vries.
Naast zijn ambtelijke functies in het openbaar bestuur, eerste bij de provincie Noord-Brabant en daarna bij de provincie Limburg, was hij vele jaren actief in de begeleiding van fundamentele onderzoeken naar de werking van de openbare financiën en het belastinggebied van de Nederlandse provincies. In zijn vrije tijd vervulde hij bestuurlijke en vertegenwoordigende functies in openbaar bestuur, maatschappelijke organisaties en verenigingsleven. Vanaf 1981 tot 2010 is hij bestuurlijk actief geweest in de Koninklijke Harmonie van Thorn, en in het bijzonder in de jaren 1992-2010 als president. Sedert 2010 is hij erepresident van de vereniging. Hij is geïnteresseerd in de cultuur en muziekgeschiedenis van Thorn en doet momenteel onderzoek naar de zeventiende, achttiende en negentiende eeuw. In dat kader heeft hij vele buitenlandse archieven bezocht op zoek naar sporen van Thornse geschiedenis (Duitsland, België, Frankrijk, Spanje, Oostenrijk, Tsjechië). Hij heeft als lid van een redactieteam meegewerkt aan de totstandkoming van de uitgave van de biografische publicatie GRAAF ADOLF VON HOMPESCH-RÜRICH (1834-1893), Over de banden tussen muzikaal Thorn en de grafelijke familie Von Hompesch (auteur drs Luc Wolters), verschenen in 2012. Voor velen uit Thorn en de nabije regio, is de Kapel onder de Linden al eeuwenlang een historische plek die een warm hart wordt toegedragen en die regelmatig wordt
Kapel Onder De Linden
Afbeelding afkomstig van Plazilla
bezocht, bijvoorbeeld om een kaarsje op te steken en in alle rust even te verblijven. Het hoofdgebouw staat er inmiddels al ruim 340 jaar en het rijksmonument is momenteel grondig in restauratie om over een kleine tien jaar in goede staat de mijlpaal 350 jaar te bereiken (1673-2023). Met deze mijlpaal in het vooruitzicht is een tijdige start van verder historisch onderzoek en het vinden van extra historische bronnen waardevol. De onderzoeken naar de geschiedenis van het stift Thorn hebben in de loop van de jaren bijvangsten opgeleverd over de geschiedenis van de kapel. Er blijken nog steeds interessante extra bronnen te vinden die Thorn’s rijke historie doen herleven.

Als geboren en getogen Thornenaar heeft ook Peter Parren altijd grote belangstelling gehad voor de
ontstaansgeschiedenis en historische worteling van de Kapel onder de Linden in de Thorner gemeenschap. In de jaren 1982-1986 was hij lid van het kerkbestuur van de parochie van de H. Michaël. In 1985 nam hij deel aan de groepsbedevaart vanuit Thorn naar Loreto (Italië), georganiseerd door wijlen deken Niessen. Zo kreeg hij, vertrouwd met de relatief eenvoudige Thorner kapel uit 1673, destijds een indruk van het imposante SANTUARIO DELLA SANTA CASA DI LORETO aan de Italiaanse Adriatische kust nabij Ancona. De geschiedenis van dit heiligdom terug gaat tot 1291/1294. Pelgrims uit heel Europa hebben het huis van de Heilige Familie uit Nazareth, dat naar Italië werd overgebracht (volgens legenden door engelen òf door de familie ANGELO) in de loop der eeuwen bezocht. Dat heeft er ook toe geleid dat in de 16e en 17e eeuw door adellijke families is bijgedragen aan de stichting van enkele honderden Loreto-kapellen door heel Europa. Daar was in 1673 ook Thorn bij.

Wat de lezing betreft ontvingen wij van de spreker verder nog de volgende toelichting.
Bronnen voor de Thornse geschiedenis in het algemeen en voor de Kapel onder de Linden in het bijzonder zijn in de eerste plaats te vinden in de archieven van de Abdij van Thorn, zoals momenteel bewaard in het voormalig rijksarchief te Maastricht, thans RHCL geheten. Een selectie uit deze collectie is in Thorn bij het RHIDOC te raadplegen. Spreker maakt regelmatig dankbaar gebruik van genoemde bronnen, maar is tevens op zoek gegaan naar elders beschikbare bronnen die daarop een aanvulling en verdieping kunnen gegeven. Dan is een onderzoeker al snel aangewezen op buitenlandse archiefinstellingen. Succesvol onderzoek doen in het
buitenland vergt een goede voorbereiding, waaronder uitgebreid literatuuronderzoek. Vanzelfsprekend is het ook nodig inzicht te hebben in bijvoorbeeld het algemeen tijdsbeeld, historische context, rechtsgeschiedenis (waaronder met name ook het erfrecht) en de herkomst van de (adellijke) families van de stiftsdames en kapittelheren in Thorn. De laatste jaren heeft digitalisering van archieven sterk bijgedragen aan ontsluiting van informatie. Spreker beschouwt de lezing als een tussentijdse rapportage over een van de aspecten van de Thornse geschiedenis die hij bestudeert. Wat betreft de Kapel onder de Linden, gesticht in 1673, is hij bezig met nader onderzoek naar het tijdsbeeld van stichters en stichting (eind 17e eeuw).
Qua literatuuronderzoek, specifiek voor de Kapel onder de Linden , is de publicatie van Aart Mekking (inmiddels emeritus-hoogleraar Universiteit Leiden) over de bouwgeschiedenis nog altijd leidend (Publications LGOG 1975). Aan de bouw van de kapel in Thorn ging 10 jaar eerder de bouw van een Loreto-kapel in het Brabantse Baarle vooraf, waar pastoor van Herdegom – door de abdij van Thorn benoemd – de grondlegger was. Spreker zal nader ingaan op diens levensloop. Het zal echter tot 1663 duren, alvorens de Loreto-kapel in Baarle wordt nagebouwd, en tot 1673 dat in Thorn een replica van de kapel in Baarle wordt gebouwd. De kapel in Baarle heeft de tijden niet doorstaan, zodat momenteel de kapel in Thorn nog toont welk bouwwerk in Baarle moet hebben gestaan. Spreker zal ook ingaan op de legendevorming rond de persoon van de stichteres van de kapel in Thorn, Clara Elisabeth von Manderscheid Blankenheim, onder meer aan de hand van de eerdere publicatie “Seraphinschen sterren-hemel” uit 1693 en de publicatie van Ute Küppers-Braun “EEN THORNS WONDER?“ (in 2008 verschenen in De Kroetwès).
Maar uiteraard gaat de spreker het ook hebben over recent in het diverse Europese landen gevonden nieuwe bronnen over het stift Thorn, over personen die een markante rol hebben gespeeld in de geschiedenis van de Thorner Loretokapel en over de Maria van Loreto-cultus.
Het belooft weer een interessante avond te worden en wij verwachten dan ook een grote opkomst. Leden van de G.H.K. “Het Land van Thorn” hebben vrije toegang, van niet-leden wordt een bijdrage gevraagd van € 2,--.